Voltacalc
  1. Voltacalc
  2. Spadek napięcia

Kalkulator spadku napięcia

20 A na trasie 80 m kablem miedzianym 10 mm² w układzie trójfazowym 400 V traci 4,8 V, czyli 1,2 % — na odbiorniku zostaje 395,2 V, a w kablu grzeje się 166 W. To mieści się w zalecanych 3 %.

Twój obwód

Odległość do odbiornika, nie tam i z powrotem — kalkulator sam podwaja drogę prądu.

Wynik

Spadek napięcia
4,8 V
Spadek w procentach
1,2 %
Napięcie na odbiorniku
395,2 V
Rezystancja jednej żyły
0,138 Ω
Moc tracona w kablu
166 W

W granicy

Model jest czysto rezystancyjny: reaktancja żyły nie jest uwzględniana, co poniżej około 95 mm² i na krótkich trasach jest pomijalne.

Przekrój w dół i w górę — dla tej konkretnej linii

  • 6 mm²2,0 % · 8,0 VW granicy
  • 10 mm²1,2 % · 4,8 VW granicytwój kabel
  • 16 mm²0,7 % · 3,0 VW granicy

Dopuszczalny spadek: 3,0 % · IEC 60228

Jak liczy kalkulator

Kalkulator wychodzi od rezystancji kabla, który już leży albo jest już wybrany:

R₁ = ρ(T) · L / (A · n)      ΔU = k · R₁ · I

R₁ to rezystancja jednej żyły na długości w jedną stronę, n liczba żył równoległych na fazę, a k to 2 dla prądu stałego i obwodu jednofazowego albo √3 dla trójfazowego — współczynnik mówiący, ile długości żyły prąd naprawdę przebywa. Procent to ΔU odniesione do napięcia nominalnego.

Poza procentem liczą się dwie wielkości. Napięcie na odbiorniku to wartość, którą urządzenie faktycznie widzi — ta liczba jest argumentem, gdy silnik wyłącza się na zbyt niskim napięciu albo zasilacz LED buczy. Moc tracona to I²R w każdej żyle wiodącej prąd: w dwóch przy obwodzie jednofazowym i w trzech przy trójfazowym. To bieżący koszt zbyt cienkiego kabla, wat za watem płacony i oddawany w ścianę.

Wiersz oceny porównuje wynik z limitem tej edycji. Dla Polski domyślne są 3 % — wartość z załącznika G dla obwodów oświetleniowych; dla pozostałych obwodów norma zaleca 5 %. Kalkulator pokazuje liczbę i zostawia decyzję projektantowi, bo rozstrzygają warunki przyłączenia i dokumentacja, a nie sam wzór.

Przykład obliczeniowy

Twój obwód

Układ
Trójfazowy
Napięcie zasilania (V)
400,0 V
Prąd obciążenia (A)
20 A
Długość trasy w jedną stronę
80 m
Przekrój żyły (mm²)
10 mm²
Materiał żyły
Miedź
Dopuszczalny spadek napięcia (%)
3,0 %

Wynik

Rezystancja jednej żyły
0,138 Ω
Spadek napięcia
4,8 V
Spadek w procentach
1,2 %
Napięcie na odbiorniku
395,2 V
Moc tracona w kablu
166 W

W granicy

Wzór
ΔU = k · ρ(T) · L · I / A
Norma
IEC 60228, IEC 60028
Granice modelu
Model jest czysto rezystancyjny: reaktancja żyły nie jest uwzględniana, co poniżej około 95 mm² i na krótkich trasach jest pomijalne.

Wyliczone przez Voltacalc tym samym silnikiem, co kalkulator powyżej.

Co obowiązuje w Polsce

Wewnętrzna linia zasilająca i obwody odbiorcze dzielą ten sam budżet spadku, dlatego w polskiej praktyce projektowej na WLZ rezerwuje się zwykle 1–2 %, a resztę zostawia na obwody za rozdzielnicą. Przy zasilaniu trójfazowym 400 V ten sam prąd daje około połowy spadku, co przy 230 V jednofazowo — to najtańszy sposób zmieszczenia się w limicie na długiej trasie do garażu albo pompy.

Kto decyduje
Operator sieci dystrybucyjnej, uprawniony elektryk z uprawnieniami SEP oraz nadzór budowlany
Norma
PN-HD 60364 (norma wieloarkuszowa o instalacjach niskiego napięcia), rozporządzenie w sprawie warunków technicznych
Tablica obciążalności
PN-IEC 60364-5-523 / PN-HD 60364-5-52, tablice obciążalności prądowej długotrwałej według sposobu ułożenia, z współczynnikami dla temperatury otoczenia i zgrupowania obwodów
Dopuszczalny spadek
PN-HD 60364-5-52 (załącznik G) zaleca spadek napięcia najwyżej 3 % dla obwodów oświetleniowych i 5 % dla pozostałych, licząc od złącza instalacji do odbiornika. W praktyce projektowej stosuje się jeszcze węższe budżety dla wewnętrznej linii zasilającej, żeby zostawić zapas dla obwodów odbiorczych. (Sprawdzono: 12 września 2026)

Pytania z praktyki

Skąd bierze się √3 w układzie trójfazowym?

Prąd nie wraca przewodem neutralnym, lecz rozkłada się na trzy przewody fazowe. Spadek liczy się między przewodami fazowymi, a z rachunku wektorowego wychodzi √3 ≈ 1,732 długości żyły zamiast dwóch w obwodzie jednofazowym.

Czy uwzględniana jest reaktancja?

Nie, model jest czysto rezystancyjny. Poniżej około 95 mm² i na krótkich trasach reaktancja jest pomijalna; przy dużych przekrojach i długich kablach do rachunku wchodzi impedancja z karty katalogowej producenta.

Co zrobić, gdy limit jest przekroczony?

Cztery drogi, z grubsza według kosztu: zasilić trójfazowo, wziąć jeden stopień szeregu wyżej, skrócić trasę albo rozdzielić obciążenie na dwa obwody. W kalkulatorze najlepiej zmieniać po jednej wartości i patrzeć na procenty.

Czy 3 % to wymóg prawny?

To zalecenie załącznika G normy PN-HD 60364-5-52 — 3 % dla oświetlenia i 5 % dla pozostałych obwodów. Umowa z inwestorem albo warunki przyłączenia operatora mogą narzucić wartość ostrzejszą, a wtedy obowiązuje ta ostrzejsza.

Normy i źródła

  • PN-HD 60364 (norma wieloarkuszowa o instalacjach niskiego napięcia), rozporządzenie w sprawie warunków technicznych
  • PN-IEC 60364-5-523 / PN-HD 60364-5-52, tablice obciążalności prądowej długotrwałej według sposobu ułożenia, z współczynnikami dla temperatury otoczenia i zgrupowania obwodów

Ostatnia weryfikacja: 12 września 2026

Kalkulatory