Przekrój kabla na długiej trasie

To są dwa różne pytania

Dobór przekroju odpowiada na dwa pytania, które łatwo zlepić w jedno. Czy ten kabel uniesie prąd? to obciążalność: nagrzewanie, izolacja, sposób ułożenia, ile obwodów idzie w jednej rurce. Czy do odbiornika dojdzie dość napięcia? to spadek napięcia — a ten zależy od czegoś, co obciążalności w ogóle nie obchodzi: od długości trasy.

Na obwodzie gniazd w mieszkaniu wygrywa pierwsze pytanie i o drugim nikt nie myśli. Ale przy 50 metrach do garażu, warsztatu albo altany role się odwracają: żyła, która spokojnie prowadzi 16 A, zostawia na końcu za mało wolt. I nie wygląda to na żadną usterkę.

3 % to 6,9 V

PN-HD 60364-5-52 (załącznik G) zaleca spadek najwyżej 3 % dla obwodów oświetleniowych i 5 % dla pozostałych, licząc od złącza instalacji do odbiornika. Przy 230 V te 3 % to raptem 6,9 V — i to na drogę tam i z powrotem.

Tu wchodzi drugi typowo polski kłopot: budżet spadku dzieli się między wewnętrzną linię zasilającą a obwody odbiorcze. Jeśli WLZ zabierze 2 %, na obwód zostaje 1 % i kalkulator pokazuje przekrój, który wygląda na przesadny, choć jest po prostu policzony od złącza. Warto też pamiętać, że zasilanie budynku gospodarczego trójfazowo z 400 V jest przy długiej trasie tańsze w miedzi niż 230 V, bo płynie mniejszy prąd, a we wzorze pojawia się √3 zamiast 2.

Przypadek, policzony

16 A na końcu 50-metrowej miedzianej trasy przy 230 V jednofazowo wymaga 4 mm², żeby zmieścić się w 3 %: spadek wychodzi 6,90 V, czyli równe 3,00 % — dosłownie na granicy. Przekrój 2,5 mm² prąd owszem poprowadzi, ale spadek sięgnie prawie 5 %, a ładowarka czy pompa odczują to od razu.

Dwie reguły do zapamiętania: dwa razy dłużej to dwa razy większy spadek; o połowę mniejszy prąd to o połowę mniejszy spadek.

Czego kalkulator nie sprawdza

Dobiera przekrój ze względu na spadek napięcia i na tym kończy. Nie zna sposobu ułożenia, temperatury otoczenia, zgrupowania obwodów ani dopuszczalnej temperatury zacisków — a to one decydują o obciążalności. Powiększenie przekroju z powodu długości nie uprawnia też do większego bezpiecznika: zabezpieczenie chroni najcieńszą żyłę w obwodzie.

Policz spadek, sprawdź obciążalność w tablicy właściwej dla twojego sposobu ułożenia i weź większy z dwóch wyników.